COLOTECT ทางเลือกใหม่ในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ไม่ต้องส่องกล้อง

COLOTECT ทางเลือกใหม่ในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ที่ไม่ต้องส่องกล้อง

มะเร็งลำไส้ใหญ่และไส้ตรง เป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบบ่อยที่สุดในคนไทย และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในผู้ที่มีอายุมากกว่า 45 ปี อย่างไรก็ตาม ข่าวดีคือ มะเร็งชนิดนี้สามารถ “ป้องกัน” และ “ตรวจพบตั้งแต่ระยะเริ่มต้น” ได้ หากได้รับการคัดกรองอย่างเหมาะสม

ปัจจุบัน นอกจากการส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) แล้ว ยังมีเทคโนโลยีใหม่ที่ช่วยคัดกรองมะเร็งลำไส้ได้โดยไม่ต้องส่องกล้อง เรียกว่า “COLOTECT” ซึ่งกำลังได้รับความสนใจมากขึ้นในวงการแพทย์

COLOTECT คืออะไร

COLOTECT เป็นการตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่จากอุจจาระ โดยใช้เทคโนโลยีวิเคราะห์สารพันธุกรรม (DNA methylation biomarkers) ของเซลล์ที่หลุดออกมาจากเยื่อบุลำไส้

เซลล์มะเร็งหรือเซลล์ก่อนมะเร็งมักมีรูปแบบการเปลี่ยนแปลงของ DNA ที่แตกต่างจากเซลล์ปกติ เทคโนโลยีนี้จึงช่วยตรวจหาความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น แม้ยังไม่มีอาการการตรวจลักษณะนี้จัดอยู่ในกลุ่ม Stool DNA Test หรือ Multitarget Stool DNA Test

หลักการทำงาน COLOTECT

ในระหว่างที่เซลล์เยื่อบุลำไส้มีการผลัดเปลี่ยน เซลล์บางส่วนจะหลุดออกมาปะปนในอุจจาระ หากมีติ่งเนื้อหรือมะเร็งลำไส้ เซลล์ผิดปกติเหล่านี้ก็จะหลุดออกมาด้วย

COLOTECT จะตรวจหาความผิดปกติของ DNA methylation ในยีนที่เกี่ยวข้องกับมะเร็งลำไส้ เช่น

SDC2

ADHFE1

PPP2R5C

โดยใช้เทคนิค Polymerase Chain Reaction (PCR) เพื่อเพิ่มความแม่นยำในการตรวจ

จดเด่นของ COLOTECT

1. ไม่ต้องส่องกล้อง ผู้ที่กังวลเรื่องการส่องกล้อง การเตรียมลำไส้ หรือความไม่สบายระหว่างตรวจ อาจเลือกวิธีนี้เป็นทางเลือกเบื้องต้นได้

2. เก็บตัวอย่างที่บ้านได้ สามารถเก็บอุจจาระเองตามวิธีที่กำหนด แล้วส่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ

3. ไม่ต้องงดอาหาร แตกต่างจากการตรวจบางชนิดที่ต้องงดอาหารหรือเตรียมตัวหลายขั้นตอน

4. มีความไวสูงในการตรวจหามะเร็งลำไส้ งานวิจัยหลายฉบับพบว่า Stool DNA test มี sensitivity สูงกว่าการตรวจ FIT test แบบทั่วไป โดยเฉพาะในมะเร็งระยะเริ่มต้น

ความแม่นยำของ COLOTECT จากงานวิจัยทางการแพทย์

การศึกษาหลายฉบับรายงานว่า COLOTECT และการตรวจในกลุ่ม multitarget stool DNA test มีประสิทธิภาพที่ดีในการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่

วิธีตรวจ

*Sensitivity หมายถึง ความสามารถในการตรวจพบโรคเมื่อมีโรคจริง

*Specificity หมายถึง ความสามารถในการบอกว่า “ปกติ” เมื่อไม่มีโรค

แม้ colonoscopy จะยังเป็นมาตรฐานสูงสุด แต่ COLOTECT ถือเป็นทางเลือกที่มีประสิทธิภาพสำหรับผู้ที่ยังไม่พร้อมส่องกล้อง

COLOTECT แตกต่างจาก FIT test อย่างไร

FIT test เป็นการตรวจหาเลือดแฝงในอุจจาระ ส่วน COLOTECT ตรวจระดับ DNA ของเซลล์ผิดปกติร่วมด้วย ดังนั้น COLOTECT จึงอาจตรวจพบรอยโรคบางชนิดได้แม้ยังไม่มีเลือดออก

อย่างไรก็ตาม COLOTECT มีค่าใช้จ่ายสูงกว่า FIT test และอาจมีผลบวกลวง (false positive) มากกว่าเล็กน้อย

หากผล COLOTECT ผิดปกติ ต้องทำอย่างไร

หากผลตรวจพบความผิดปกติ ไม่ได้หมายความว่าเป็นมะเร็งแน่นอน แต่แพทย์มักแนะนำให้ส่องกล้องลำไส้ใหญ่ (Colonoscopy) เพื่อยืนยันผล เพราะการส่องกล้องยังเป็นวิธีที่สามารถ

• มองเห็นรอยโรคโดยตรง
• ตัดชิ้นเนื้อส่งตรวจ
• ตัดติ่งเนื้อก่อนกลายเป็นมะเร็งได้ทันที

ใครบ้างที่เหมาะกับการตรวจ COLOTECT

การตรวจนี้เหมาะกับ

• ผู้มีอายุ 45 ปีขึ้นไป
• ผู้ที่ไม่เคยตรวจคัดกรองมะเร็งลำไส้
• ผู้ที่ไม่สะดวกส่องกล้อง
• ผู้ที่ต้องการตรวจแบบ non-invasive
• กลุ่มความเสี่ยงทั่วไป (Average risk)

ใครบ้างที่อาจควรส่องกล้องโดยตรง

ในบางกรณี แพทย์อาจแนะนำ Colonoscopy ตั้งแต่แรก เช่น

• มีอาการถ่ายเป็นเลือด
• น้ำหนักลดผิดปกติ
• โลหิตจาง
• ถ่ายอุจจาระผิดปกติต่อเนื่อง
• มีประวัติครอบครัวเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่
• เคยมีติ่งเนื้อลำไส้

เพราะมักเริ่มต้นจากติ่งเนื้อเล็กๆ ที่ใช้เวลาหลายปีกว่าจะกลายเป็นมะเร็ง การตรวจคัดกรองอย่างเหมาะสม จึงช่วยลดทั้งอัตราการเกิดโรค และลดการเสียชีวิตได้อย่างมีนัยสำคัญ

ปัจจุบันมีทางเลือกในการคัดกรองหลายรูปแบบ ตั้งแต่ FIT test, COLOTECT ไปจนถึง Colonoscopy ซึ่งควรเลือกให้เหมาะกับความเสี่ยง อายุ และคำแนะนำของแพทย์