SGOT และ SGPT คืออะไร? การตรวจคัดกรองการทำงานของตับที่ทุกคนควรรู้

SGOT และ SGPT คืออะไร

SGOT และ SGPT เป็นชื่อเดิมของเอนไซม์ตับที่ปัจจุบันเรียกว่า

• SGOT (Serum Glutamic Oxaloacetic Transaminase) หรือ AST (Aspartate Aminotransferase)
• SGPT (Serum Glutamic Pyruvic Transaminase) หรือ ALT (Alanine Aminotransferase)

เอนไซม์ทั้งสองชนิดอยู่ภายในเซลล์ตับ เมื่อเซลล์ตับเกิดการอักเสบ บาดเจ็บ หรือถูกทำลาย เอนไซม์เหล่านี้จะรั่วเข้าสู่กระแสเลือด ทำให้ระดับในเลือดสูงขึ้น ดังนั้น SGOT และ SGPT จึงเป็นตัวบ่งชี้สำคัญของการบาดเจ็บของเซลล์ตับ

SGOT (AST) คืออะไร

AST เป็นเอนไซม์ที่พบได้ในหลายอวัยวะของร่างกาย ได้แก่

• ตับ
• หัวใจ
• กล้ามเนื้อ
• ไต
• สมอง

ดังนั้น AST ที่สูงขึ้นอาจไม่ได้เกิดจากโรคตับเพียงอย่างเดียว แต่สามารถพบได้ในโรคของกล้ามเนื้อหรือหัวใจเช่นกัน

ค่าปกติของ AST (SGOT) โดยทั่วไป

SGPT (ALT) คืออะไร

ALT เป็นเอนไซม์ที่พบมากที่สุดในเซลล์ตับ เมื่อเซลล์ตับได้รับความเสียหาย ALT จะรั่วเข้าสู่กระแสเลือด เนื่องจาก ALT พบในตับมากกว่าอวัยวะอื่น จึงถือเป็นตัวชี้วัดที่มีความจำเพาะต่อโรคตับมากกว่า AST

ค่าปกติของ ALT (SGPT) โดยทั่วไป

SGOT และ SGPT สามารถบอกโรคอะไรได้บ้าง

การตรวจ SGOT และ SGPT ช่วยคัดกรองและติดตามโรคตับหลายชนิด เช่น

1. โรคไขมันพอกตับ (MASLD) ปัจจุบันเป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุดของค่าเอนไซม์ตับสูง

มักพบร่วมกับ

• โรคอ้วน
• เบาหวาน
• ไขมันในเลือดสูง
• ภาวะอ้วนลงพุง

2. โรคตับอักเสบจากไวรัส เช่น

• ไวรัสตับอักเสบบี
• ไวรัสตับอักเสบซี

3. โรคตับจากแอลกอฮอล์

4. ตับอักเสบจากยาและสมุนไพร

5. โรคตับแข็ง

6. มะเร็งตับ

การแปลผล SGOT และ SGPT เบื้องต้น

1. SGOT และ SGPT สูงเล็กน้อยโดยทั่วไปหมายถึงระดับเอนไซม์สูงไม่เกิน 5 เท่าของค่าปกติ สาเหตุที่พบบ่อย ได้แก่

• ไขมันพอกตับ
• การดื่มแอลกอฮอล์
• ยาบางชนิด
• ภาวะอ้วน
• เบาหวาน

2. SGOT และ SGPT สูงมาก หากสูงมากกว่า 10 เท่าของค่าปกติ ควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมอย่างเร่งด่วน อาจเกิดจาก

• ตับอักเสบจากไวรัสเฉียบพลัน
• ตับอักเสบจากยา
• ภาวะตับขาดเลือด
• สารพิษที่มีผลต่อตับ

3. AST สูงกว่า ALT หากอัตราส่วน AST / ALT > 2 อาจบ่งชี้ถึง

โรคตับจากแอลกอฮอล์ อย่างไรก็ตามต้องพิจารณาร่วมกับประวัติและผลตรวจอื่น

4. ALT สูงกว่า AST พบได้บ่อยใน

• โรคไขมันพอกตับ
• ตับอักเสบจากไวรัส
• ตับอักเสบจากยา

SGOT และ SGPT ปกติ แปลว่าตับปกติหรือไม่

คำตอบคือ "ไม่เสมอไป" ผู้ป่วยบางรายอาจมี ไขมันพอกตับ ตับแข็งระยะต้น หรือมะเร็งตับระยะเริ่มต้น โดยที่ค่า SGOT และ SGPT ยังอยู่ในเกณฑ์ปกติได้

ใครบ้างควรตรวจ SGOT และ SGPT

กลุ่มที่ควรตรวจสุขภาพตับเป็นประจำ ได้แก่

• ผู้ที่ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• ผู้ที่มีภาวะอ้วนหรืออ้วนลงพุง
• ผู้ป่วยเบาหวาน
• ผู้ที่มีไขมันในเลือดสูง
• ผู้ป่วยไวรัสตับอักเสบบีหรือซี
• ผู้ที่ใช้ยาเป็นประจำ
• ผู้ที่รับประทานสมุนไพรหรืออาหารเสริมต่อเนื่อง
• ผู้ที่มีประวัติโรคตับในครอบครัว

การเตรียมตัวก่อนตรวจ SGOT และ SGPT

ไม่จำเป็นต้องงดน้ำ

• อาจงดอาหาร 8–12 ชั่วโมงหากตรวจร่วมกับการตรวจสุขภาพอื่น
• ควรแจ้งแพทย์เกี่ยวกับยาหรืออาหารเสริมที่ใช้อยู่
• หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักก่อนตรวจ 24–48 ชั่วโมง

เนื่องจากอาจทำให้ค่า AST สูงขึ้นได้

วิธีดูแลตับให้แข็งแรง

• ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
• ลดอาหารหวานและอาหารไขมันสูง
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• หลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์
• รับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบบี
• หลีกเลี่ยงการใช้ยาและสมุนไพรโดยไม่จำเป็น
• ตรวจสุขภาพตับเป็นประจำ

SGOT (AST) และ SGPT (ALT)

เป็นการตรวจเลือดพื้นฐานที่ใช้คัดกรองและติดตามโรคตับ โดยเฉพาะภาวะไขมันพอกตับ ตับอักเสบจากไวรัส ตับอักเสบจากแอลกอฮอล์ และผลข้างเคียงจากยาแม้ว่าค่า SGOT และ SGPT จะเป็นตัวชี้วัดสำคัญของการบาดเจ็บของเซลล์ตับ แต่การแปลผลควรพิจารณาร่วมกับอาการ ประวัติสุขภาพ และการตรวจอื่น ๆ เพื่อประเมินสุขภาพตับได้อย่างถูกต้องการตรวจสุขภาพประจำปีร่วมกับการตรวจ SGOT และ SGPT สามารถช่วยค้นหาความผิดปกติของตับได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น เพิ่มโอกาสในการรักษาและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนในอนาคต