HPV Vaccine วัคซีนป้องกันมะเร็งที่ควรรู้

HPV Vaccine วัคซีนป้องกันมะเร็งที่ควรรู้

มะเร็งปากมดลูกยังคงเป็นหนึ่งในมะเร็งที่พบบ่อยในผู้หญิงไทย และในแต่ละปีมีผู้ป่วยรายใหม่จำนวนมาก อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันวงการแพทย์มีเครื่องมือสำคัญที่ช่วยลดความเสี่ยงโรคนี้ได้อย่างมีประสิทธิภาพ นั่นคือ “วัคซีน HPV”

วัคซีนชนิดนี้ไม่ได้ป้องกันเฉพาะมะเร็งปากมดลูกเท่านั้น แต่ยังช่วยลดความเสี่ยงของโรคอื่นที่เกิดจากเชื้อ HPV อีกหลายชนิด ทั้งในผู้หญิงและผู้ชาย

HPV คืออะไร

HPV หรือ Human Papillomavirus เป็นไวรัสที่ติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศสัมพันธ์ พบได้บ่อยมากทั่วโลก เชื้อ HPV มีมากกว่า 100 สายพันธุ์ โดยแบ่งเป็น

• สายพันธุ์ความเสี่ยงต่ำ เช่น สายพันธุ์ที่ทำให้เกิดหูดหงอนไก่
• สายพันธุ์ความเสี่ยงสูง ซึ่งสัมพันธ์กับการเกิดมะเร็ง

สายพันธุ์ที่มีความเสี่ยงสูงที่สุด ได้แก่ HPV-16 และ HPV-18 ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของมะเร็งปากมดลูก

HPV ทำให้เกิดโรคอะไรได้บ้าง

หลายคนเข้าใจว่า HPV เกี่ยวข้องเฉพาะมะเร็งปากมดลูก แต่จริง ๆ แล้วเชื้อชนิดนี้สัมพันธ์กับโรคหลายชนิด เช่น

ในผู้หญิง

• มะเร็งปากมดลูก
• มะเร็งช่องคลอด
• มะเร็งปากช่องคลอด
• หูดหงอนไก่

ในผู้ชาย

• หูดหงอนไก่
• มะเร็งอวัยวะเพศ
• มะเร็งทวารหนัก

• มะเร็งช่องปากและลำคอ
• มะเร็งบริเวณคอหอย

HPV Vaccine คืออะไร

HPV vaccine คือวัคซีนที่ช่วยกระตุ้นภูมิคุ้มกัน เพื่อป้องกันการติดเชื้อ HPV สายพันธุ์ที่สัมพันธ์กับมะเร็งและโรคสำคัญต่าง ๆวัคซีนชนิดนี้ถือเป็นหนึ่งในวัคซีนไม่กี่ชนิดในโลกที่ช่วย “ป้องกันมะเร็ง” ได้โดยตรง

HPV Vaccine มีกี่ชนิด

ปัจจุบันมีวัคซีนหลายรูปแบบ ขึ้นอยู่กับจำนวนสายพันธุ์ที่ครอบคลุม

ปัจจุบัน 9-valent vaccine ได้รับความนิยมมาก เนื่องจากครอบคลุมความเสี่ยงได้กว้างกว่า

ควรฉีด HPV vaccine อายุเท่าไร

แนวทางขององค์การอนามัยโลก (WHO) และ Centers for Disease Control and Prevention (CDC) แนะนำว่า ช่วงอายุที่ดีที่สุด คือ 9–14 ปี เนื่องจากเป็นช่วงที่ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้ดีที่สุด และส่วนใหญ่มักยังไม่เคยสัมผัสเชื้อ HPV

ผู้ใหญ่ยังฉีดได้ไหม

ยังฉีดได้ แนวทางส่วนใหญ่แนะนำให้ฉีด routinely จนถึงอายุ 26 ปี ส่วนผู้ที่มีอายุ 27–45 ปี ยังสามารถพิจารณาฉีดได้ โดยควรปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินประโยชน์เป็นรายบุคคล

ผู้ชายควรฉีด HPV vaccine หรือไม่

ควรฉีดเช่นกัน เพราะ HPV ไม่ได้ก่อโรคเฉพาะในผู้หญิง ผู้ชายสามารถติดเชื้อและเกิดโรคจาก HPV ได้ รวมถึงสามารถแพร่เชื้อสู่คู่นอนได้ หลายประเทศจึงแนะนำ HPV vaccination ทั้งในเด็กผู้หญิงและเด็กผู้ชาย

ถ้าเคยมีเพศสัมพันธ์แล้ว ยังฉีดได้ไหม

ยังมีประโยชน์ แม้ผู้ป่วยอาจเคยสัมผัส HPV บางสายพันธุ์แล้ว แต่โดยทั่วไปมักยังไม่ได้ติดครบทุกสายพันธุ์ที่วัคซีนครอบคลุม ดังนั้นวัคซีนยังช่วยลดความเสี่ยงจากสายพันธุ์อื่นได้ อย่างไรก็ตาม วัคซีนมีประสิทธิภาพสูงสุดเมื่อฉีดก่อนมีเพศสัมพันธ์

ถ้าไม่เคยมีเพศสัมพันธ์ จำเป็นต้องฉีดไหม

ยิ่งควรฉีด เพราะเป็นช่วงที่วัคซีนให้ประสิทธิภาพในการป้องกันดีที่สุด

HPV vaccine ปลอดภัยหรือไม่

ข้อมูลจากการใช้งานทั่วโลกหลายสิบล้านโดสพบว่า HPV vaccine มีความปลอดภัยสูง อาการข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่

• ปวดหรือบวมบริเวณฉีด
• ไข้ต่ำ
• อ่อนเพลียชั่วคราว
• เวียนศีรษะช่วงสั้น ๆ

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อยมาก

ฉีดวัคซีนแล้วยังต้องตรวจคัดกรอง มะเร็งปากมดลูกหรือไม่

ยังจำเป็น เพราะวัคซีนไม่ได้ครอบคลุม HPV ทุกสายพันธุ์ ดังนั้นผู้หญิงยังควรตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกตามช่วงอายุที่เหมาะสม เช่น

• Pap smear
• HPV DNA test

HPV vaccineป้องกันมะเร็งได้จริงหรือไม่

มีหลักฐานทางการแพทย์จำนวนมากยืนยันว่า HPV vaccination ช่วยลด

• การติดเชื้อ HPV
• การเกิดรอยโรคก่อนมะเร็ง
• อัตรามะเร็งปากมดลูก

บางประเทศที่มีอัตราการฉีดวัคซีนสูง เริ่มพบแนวโน้มการลดลงของมะเร็งปากมดลูกอย่างชัดเจน HPV vaccine เป็นวัคซีนสำคัญที่ช่วยป้องกันมะเร็งและโรคจากเชื้อ HPV ได้หลายชนิด แนวทางทางการแพทย์ปัจจุบันแนะนำให้เริ่มฉีดตั้งแต่อายุ 9–14 ปี แต่ผู้ใหญ่ก็ยังสามารถพิจารณาฉีดได้เช่นกัน

การฉีดวัคซีนร่วมกับการตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอย่างสม่ำเสมอ ถือเป็นแนวทางสำคัญในการลดความเสี่ยงมะเร็งปากมดลูกในระยะยาว