ปัสสาวะเป็นฟอง เสี่ยงต่อโรคไตจริงหรือไม่?

ปัสสาวะเป็นฟอง เสี่ยงต่อโรคไตจริงหรือไม่?

ปัสสาวะเป็นฟอง ไม่ได้หมายความว่าเป็นโรคไตเสมอไป เพราะบางครั้งเกิดจากปัจจัยทั่วไป เช่น ปัสสาวะพุ่งแรง ขาดน้ำ หรือมีสารทำความสะอาดตกค้างในโถสุขภัณฑ์ แต่หากเกิดขึ้นเป็นประจำ โดยเฉพาะฟองละเอียดจำนวนมากและอยู่นาน อาจสัมพันธ์กับ โปรตีนรั่วในปัสสาวะ (Proteinuria) และควรได้รับการตรวจหาสาเหตุ.

ปัสสาวะเป็นฟองแบบที่ไม่เกี่ยวกับโรค

สาเหตุที่พบได้ เช่น

• กลั้นปัสสาวะเป็นเวลานาน ทำให้ปัสสาวะพุ่งแรง
• ภาวะขาดน้ำ ทำให้ปัสสาวะเข้มข้น
• มีสารทำความสะอาดตกค้างในโถสุขภัณฑ์
• ปัสสาวะปริมาณมากและไหลกระทบผิวน้ำอย่างรวดเร็ว
• ฟองจากสาเหตุเหล่านี้มักมีขนาดค่อนข้างใหญ่และ สลายตัวในเวลาไม่นาน.

ทำไมโรคไตจึงทำให้ปัสสาวะเป็นฟอง?

ไตมีหน้าที่กรองของเสียและช่วยป้องกันไม่ให้โปรตีนสำคัญรั่วออกจากเลือด เมื่อบริเวณหน่วยกรองของไต หรือ Glomerulus เกิดความเสียหาย โปรตีนโดยเฉพาะ Albumin อาจรั่วออกมากับปัสสาวะ เรียกว่า Proteinuria.

โปรตีนมีคุณสมบัติทำให้เกิดฟองได้ง่าย หากมีโปรตีนในปัสสาวะมาก อาจเห็นลักษณะ ฟองละเอียด จำนวนมาก และคงอยู่นานกว่าปกติ.

ลักษณะไหนควรตรวจสุขภาพไต?

ควรปรึกษาแพทย์หากพบ

• ปัสสาวะเป็นฟองเกือบทุกครั้ง
• ฟองละเอียดจำนวนมาก คล้ายฟองเบียร์
• ฟองคงอยู่นานหลายสิบนาที
• มีอาการบวมที่ใบหน้า หนังตา เท้า หรือขา
• ปัสสาวะมีเลือดปน
• ปัสสาวะออกน้อยลง
• มีโรคประจำตัว เช่น เบาหวาน หรือความดันโลหิตสูง

อาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับโรคไตหรือภาวะโปรตีนรั่วในปัสสาวะ และควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม.

โรคอะไรทำให้โปรตีนรั่วและปัสสาวะเป็นฟองได้?

1. โรคไตจากเบาหวาน

ผู้ป่วยเบาหวานอาจเริ่มมี โปรตีนรั่วในปัสสาวะ ก่อนที่จะเห็นการทำงานของไตลดลงอย่างชัดเจน.

2. ความดันโลหิตสูง

ความดันสูงเป็นเวลานานสามารถทำลายหลอดเลือดฝอยภายในไต และทำให้โปรตีนรั่วออกมาในปัสสาวะได้.

3. โรคไตอักเสบ

การอักเสบของหน่วยไตทำให้ระบบกรองทำงานผิดปกติ อาจพบทั้ง โปรตีนและเลือดในปัสสาวะ.

4. Nephrotic Syndrome

กลุ่มอาการเนโฟรติก (Nephrotic Syndrome) มีการสูญเสียโปรตีนทางปัสสาวะในปริมาณมาก จึงอาจทำให้ปัสสาวะเป็นฟองชัดเจนร่วมกับอาการบวม.

5. โรคไตเรื้อรัง

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรังจำนวนหนึ่งอาจไม่มีอาการในช่วงแรก การตรวจพบโปรตีนในปัสสาวะจึงช่วยค้นหาความผิดปกติได้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น.

ตรวจอะไรบ้างถ้าปัสสาวะเป็นฟองบ่อย?

แพทย์อาจพิจารณาการตรวจ ได้แก่

Urinalysis

• → ตรวจโปรตีน เลือด และความผิดปกติอื่นในปัสสาวะ

Urine Albumin-to-Creatinine Ratio (uACR)

• → ใช้ประเมินการรั่วของอัลบูมินในปัสสาวะ โดยเฉพาะในระยะเริ่มต้น

Serum Creatinine

• → ช่วยประเมินการทำงานของไต

eGFR

• → ใช้ประเมินระดับการกรองของไตและช่วยแบ่งระยะโรคไตเรื้อรัง.

ดูแลไตอย่างไร?

แนวทางพื้นฐานที่ช่วยลดความเสี่ยง ได้แก่ ควบคุมระดับน้ำตาลและความดันโลหิต ดื่มน้ำให้เพียงพอ ลดอาหารเค็ม หลีกเลี่ยงการใช้ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs โดยไม่จำเป็น ออกกำลังกายสม่ำเสมอ งดสูบบุหรี่ และตรวจสุขภาพเป็นระยะ โดยเฉพาะผู้ที่มีเบาหวาน ความดันสูง หรือประวัติครอบครัวเป็นโรคไต.

สรุปจำง่าย

เป็นฟองบางครั้ง + ฟองใหญ่ + หายเร็ว

• → อาจเกิดจากแรงปัสสาวะ ขาดน้ำ หรือปัจจัยทั่วไป

เป็นฟองเกือบทุกครั้ง + ฟองละเอียด + อยู่นาน

• → ควรระวัง โปรตีนรั่วในปัสสาวะ

เป็นฟอง + บวม + ปัสสาวะน้อย + มีเลือดปน

• → ควรพบแพทย์เพื่อตรวจสุขภาพไต

ดังนั้น ปัสสาวะเป็นฟองไม่เท่ากับเป็นโรคไตเสมอไป แต่ถ้าเกิดบ่อยหรือมีอาการผิดปกติร่วมด้วย การตรวจ Urinalysis + uACR + Creatinine + eGFR จะช่วยประเมินได้ชัดเจนขึ้น