ไข้หวัดใหญ่ (Influenza): อาการ การป้องกัน และการรักษา

ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) อาการ การป้องกัน และการรักษา

ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เป็นโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจที่เกิดจาก ไวรัสอินฟลูเอนซา (Influenza virus) แตกต่างจากหวัดธรรมดาตรงที่มักมีอาการเกิดขึ้นรวดเร็วและรุนแรงกว่า รวมถึงสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อนที่เป็นอันตรายได้ โดยเฉพาะใน ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้ที่มีโรคประจำตัว

ในประเทศไทยสามารถพบโรคได้ตลอดทั้งปี แต่มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในช่วง ฤดูฝนและฤดูหนาว และแพร่กระจายได้ง่ายในสถานที่ที่มีคนจำนวนมาก เช่น โรงเรียน สถานที่ทำงาน ห้างสรรพสินค้า และระบบขนส่งสาธารณะ

ไข้หวัดใหญ่เกิดจากเชื้ออะไร?

ไวรัสที่ก่อโรคในคนได้บ่อย ได้แก่

• Influenza A
• Influenza B

ไวรัสไข้หวัดใหญ่ สามารถเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์ได้ ทำให้ผู้ที่เคยติดเชื้อแล้วสามารถเป็นซ้ำได้ และเป็นหนึ่งในเหตุผลที่แนะนำให้รับ วัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี

ติดต่อกันได้อย่างไร?

เชื้อแพร่ผ่าน ละอองจากการไอ จาม หรือพูดคุยในระยะใกล้ รวมถึงการสัมผัสสิ่งของหรือพื้นผิวที่มีเชื้อ แล้วนำมือไปสัมผัส ตา จมูก หรือปาก

ผู้ติดเชื้อสามารถแพร่เชื้อได้ตั้งแต่ประมาณ 1 วันก่อนเริ่มมีอาการ และต่อเนื่องประมาณ 5–7 วันหลังเริ่มป่วย โดยเด็กเล็กและผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำอาจแพร่เชื้อได้นานกว่านั้น

อาการของไข้หวัดใหญ่

อาการมักเกิดขึ้นค่อนข้างรวดเร็ว ได้แก่

• ไข้สูงกว่า 38°C
• หนาวสั่น
• ปวดศีรษะ
• ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อและข้อ
• อ่อนเพลียมาก
• ไอแห้ง
• เจ็บคอ
• คัดจมูกหรือน้ำมูกไหล
• เบื่ออาหาร

ผู้สูงอายุบางรายอาจ ไม่มีไข้สูงชัดเจน แต่แสดงอาการเหนื่อย อ่อนเพลีย หรือซึมลงแทน

ใครบ้างเสี่ยงต่ออาการรุนแรง?

กลุ่มที่ควรระวังเป็นพิเศษ ได้แก่ ผู้สูงอายุ 65 ปีขึ้นไป เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี หญิงตั้งครรภ์ ผู้ป่วยโรคหัวใจ โรคปอดเรื้อรัง เช่น หอบหืดหรือ COPD เบาหวาน โรคไตเรื้อรัง มะเร็ง ผู้มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง และผู้ที่มีภาวะอ้วนมาก

ภาวะแทรกซ้อนที่สำคัญ

ผู้ป่วยส่วนใหญ่อาจหายได้ภายในประมาณ 1–2 สัปดาห์ แต่บางรายสามารถเกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ (Pneumonia), หลอดลมอักเสบ, หอบหืดหรือ COPD กำเริบ, กล้ามเนื้อหัวใจอักเสบ รวมถึงภาวะแทรกซ้อนทางระบบประสาท เช่น สมองอักเสบหรือภาวะสับสนเฉียบพลัน

โดยเฉพาะ ปอดอักเสบ เป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญที่ต้องเฝ้าระวังในผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่

การวินิจฉัย

แพทย์สามารถประเมินจากอาการ ประวัติการสัมผัสโรค และอาจตรวจเพิ่มเติม เช่น

• Rapid Influenza Test — ตรวจหาเชื้อไข้หวัดใหญ่แบบรวดเร็ว
• RT-PCR — ตรวจสารพันธุกรรมของไวรัสและมีความแม่นยำสูง

การรักษา

1. รักษาตามอาการ

ผู้ป่วยที่อาการไม่รุนแรงส่วนใหญ่สามารถพักรักษาตัวที่บ้าน โดย

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ
• ใช้ยาลดไข้ เช่น Paracetamol
• ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะโดยไม่จำเป็น เพราะยาปฏิชีวนะไม่สามารถกำจัดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่ได้

2. ยาต้านไวรัส

แพทย์อาจพิจารณายาต้านไวรัส เช่น Oseltamivir โดยเฉพาะในผู้ที่

• มีอาการรุนแรง
• อยู่ในกลุ่มเสี่ยง
• หรือสามารถเริ่มการรักษาได้ภายในประมาณ 48 ชั่วโมงหลังเริ่มมีอาการ
• การได้รับยาต้านไวรัสเร็วสามารถช่วยลดระยะเวลาการเจ็บป่วยและลดความเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนได้

สัญญาณอันตรายที่ควรรีบพบแพทย์

ควรเข้ารับการรักษาโดยเร็ว หากมี

• หายใจเหนื่อยหรือหอบ
• เจ็บหน้าอก
• ไข้สูงต่อเนื่องหลายวัน
• ซึมหรือสับสน
• รับประทานอาหารหรือดื่มน้ำไม่ได้
• ออกซิเจนในเลือดต่ำ
• อาการเหมือนดีขึ้นแล้วกลับแย่ลงอีกครั้ง
• ป้องกันด้วยวัคซีนไข้หวัดใหญ่

การรับ วัคซีนไข้หวัดใหญ่ประจำปี เป็นวิธีสำคัญในการป้องกันโรค โดยสามารถช่วยลด

• ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
• ความรุนแรงของอาการ
• การเข้ารักษาในโรงพยาบาล
• การเสียชีวิตจากภาวะแทรกซ้อน

แนะนำเป็นพิเศษใน ผู้สูงอายุ ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง และบุคลากรทางการแพทย์ และโดยทั่วไปสามารถรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ได้ตั้งแต่อายุ 6 เดือนขึ้นไป ตามความเหมาะสม

สรุปจำง่าย

ไข้สูงฉับพลัน + หนาวสั่น + ปวดเมื่อยมาก + อ่อนเพลีย + ไอ

• → นึกถึง ไข้หวัดใหญ่

ผู้สูงอายุ / เด็กเล็ก / หญิงตั้งครรภ์ / โรคเรื้อรัง

• → เสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนมากขึ้น

หอบ เจ็บหน้าอก ซึม ดื่มน้ำไม่ได้ หรือดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง

• → ควรพบแพทย์โดยเร็ว

และสิ่งสำคัญในการป้องกันคือ รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี เพราะสายพันธุ์ไวรัสสามารถเปลี่ยนแปลงได้ในแต่ละฤดูกาล