Pica (พิกา): อาการอยากกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหาร สัญญาณเตือนของภาวะขาดธาตุเหล็กที่ไม่ควรมองข้าม

Pica (พิกา)
อาการอยากกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหาร สัญญาณเตือนของภาวะขาดธาตุเหล็กที่ไม่ควรมองข้าม

Pica (พิกา) คือความผิดปกติของพฤติกรรมการกินที่มีความอยากกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหารอย่างต่อเนื่อง อย่างน้อย 1 เดือน และไม่เหมาะสมกับวัยหรือวัฒนธรรม พบได้ในเด็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้ใหญ่ โดยในผู้ใหญ่ ภาวะขาดธาตุเหล็ก (Iron Deficiency) เป็นหนึ่งในสาเหตุสำคัญที่ควรตรวจหา.

สาเหตุที่เกี่ยวข้อง

สาเหตุของ Pica ยังไม่ทราบแน่ชัด แต่อาจสัมพันธ์กับ ภาวะขาดธาตุเหล็ก การตั้งครรภ์ การขาดสังกะสีหรือสารอาหารบางชนิด รวมถึงภาวะทางพัฒนาการและจิตเวชบางกลุ่ม เช่น Autism spectrum disorder, Intellectual disability และ OCD. ผู้ที่ขาดธาตุเหล็กจำนวนหนึ่งมีอาการดีขึ้นหลังแก้ไขระดับธาตุเหล็ก.

Pica มีแบบไหนบ้าง?

• ชนิด สิ่งที่อยากกิน
• Pagophagia น้ำแข็ง น้ำแข็งบด
• Geophagia ดิน ทราย โคลน
• Amylophagia แป้งดิบ แป้งมัน แป้งข้าวโพด
• อื่น ๆ กระดาษ ชอล์ก ถ่าน สบู่ ผงซักฟอก สี หรือเศษโลหะ

โดยเฉพาะ Pagophagia หรือความอยากเคี้ยวน้ำแข็ง มีความสัมพันธ์กับภาวะขาดธาตุเหล็กเด่นกว่าชนิดอื่น.

อาการที่อาจพบร่วมกับภาวะขาดธาตุเหล็ก

อาจมี อ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย เวียนศีรษะ หน้ามืด ใจสั่น ซีด เล็บเปราะ ผมร่วง ลิ้นอักเสบ มุมปากแตก หรือ Restless Legs Syndrome (RLS) ร่วมด้วย.

Pica อันตรายอย่างไร?

ความเสี่ยงขึ้นอยู่กับสิ่งที่รับประทาน เช่น ลำไส้อุดตัน ฟันสึกหัก การติดเชื้อหรือพยาธิจากดิน การได้รับตะกั่วหรือโลหะหนัก ภาวะขาดสารอาหาร และแผลในกระเพาะอาหาร.

เมื่อไรควรพบแพทย์?

ควรเข้ารับการตรวจหาก อยากกินสิ่งที่ไม่ใช่อาหารนานเกิน 1 เดือน มีซีดหรือเหนื่อยง่ายร่วมด้วย ตั้งครรภ์และมี Pica เด็กกินดินหรือสี หรือมีการกลืนสารเคมี โลหะ หรือวัตถุที่อาจเป็นอันตราย.

ตรวจอะไรบ้าง?

แพทย์อาจตรวจ CBC, Serum Ferritin, Serum Iron, TIBC และ Transferrin Saturation (TSAT) หากพบว่าขาดธาตุเหล็ก จะค้นหาสาเหตุต่อ เช่น ประจำเดือนมามาก เลือดออกทางเดินอาหาร แผลในกระเพาะ โรคลำไส้อักเสบ หรือมะเร็งลำไส้ใหญ่ในผู้ที่มีความเสี่ยง.

การรักษา

หลักสำคัญคือ รักษาสาเหตุ หากเกิดจากการขาดธาตุเหล็ก อาจให้ธาตุเหล็กเสริม รักษาต้นเหตุของการเสียเลือด และเพิ่มอาหารที่มีธาตุเหล็ก ผู้ป่วยจำนวนมากพบว่าอาการอยากกินสิ่งแปลก ๆ ลดลงภายในไม่กี่สัปดาห์หลังระดับธาตุเหล็กเริ่มฟื้นตัว.

สรุปจำง่าย

อยากเคี้ยวน้ำแข็ง ดิน หรือแป้งเป็นประจำ

• → ไม่ควรมองว่าเป็นเพียงนิสัย

Pica + ซีด + เหนื่อยง่าย

• → ควรตรวจ CBC + Ferritin

โดยเฉพาะผู้ใหญ่ที่เพิ่งเริ่มมีอาการ Pica การตรวจหาภาวะขาดธาตุเหล็กตั้งแต่เนิ่น ๆ อาจช่วยค้นพบสาเหตุของการเสียเลือดเรื้อรังที่ซ่อนอยู่ได้ครับ