GERD หรือโรคกรดไหลย้อน คืออะไร? อาการ สาเหตุ และแนวทางรักษาตามวารสารทางการแพทย์

GERD หรือโรคกรดไหลย้อน คืออะไร? อาการ สาเหตุ และแนวทางรักษาตามวารสารทางการแพทย์

อาการแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว จุกคอ หรือไอเรื้อรังหลังอาหาร เป็นปัญหาที่หลายคนเคยพบ และมักคิดว่าเป็นเพียง “โรคกระเพาะ” หรืออาการชั่วคราวจากอาหารไม่ย่อย แต่ในความเป็นจริง อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณของ “GERD” หรือ " โรคกรดไหลย้อน" ซึ่งเป็นโรคทางเดินอาหารที่พบได้บ่อยทั่วโลก และมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ หากปล่อยเรื้อรังโดยไม่ได้รับการดูแล อาจนำไปสู่ภาวะแทรกซ้อนของหลอดอาหารได้

GERD คืออะไร

GERD ย่อมาจาก Gastroesophageal Reflux Disease หรือโรคกรดไหลย้อน เป็นภาวะที่กรดหรือสารจากกระเพาะอาหารไหลย้อนกลับขึ้นไปที่หลอดอาหาร ทำให้เยื่อบุหลอดอาหารเกิดการระคายเคืองและอักเสบ โดยปกติร่างกายจะมี “หูรูดหลอดอาหารส่วนล่าง” ทำหน้าที่ป้องกันไม่ให้อาหารและกรดไหลย้อนขึ้นมา แต่เมื่อกลไกนี้ทำงานผิดปกติ จึงเกิดกรดไหลย้อนตามมา

GERD ต่างจากโรคกระเพาะอย่างไร

• แสบร้อนกลางอก มักเป็นหลังอาหาร หรือขณะนอนราบ
• เรอเปรี้ยว รู้สึกมีรสเปรี้ยวหรือขมย้อนขึ้นมาที่คอหรือปาก
• แน่นหน้าอก บางครั้งอาจคล้ายอาการโรคหัวใจ
• จุกคอหรือมีก้อนในคอ รู้สึกระคายคอหรือกลืนไม่สบาย
• ไอเรื้อรัง โดยเฉพาะช่วงกลางคืนหรือหลังนอน
• เสียงแหบเรื้อรัง เกิดจากกรดระคายกล่องเสียง

อาการของ GERD อาการที่พบบ่อย ได้แก่

หลายคนมักสับสนระหว่างโรคกรดไหลย้อนกับโรคกระเพาะอาหาร

โรคกรดไหลย้อน อาการเด่นคือ

• แสบร้อนกลางอก
• เรอเปรี้ยว
• อาการสัมพันธ์กับท่านอนหรือหลังอาหาร

โรคกระเพาะอาหาร มักมีอาการ

• ปวดท้องลิ้นปี่
• แน่นท้อง
• จุกเสียด
• ปวดสัมพันธ์กับมื้ออาหาร

อย่างไรก็ตาม ผู้ป่วยบางรายอาจมีทั้งสองโรคร่วมกัน

สาเหตุและปัจจัยเสี่ยงของ GERD

1. โรคอ้วน โดยเฉพาะไขมันหน้าท้อง จะเพิ่มแรงดันในช่องท้อง ทำให้กรดไหลย้อนง่ายขึ้น

3. อาหารบางชนิด เช่น

• อาหารไขมันสูง
• อาหารทอด
• ช็อกโกแลต
• คาเฟอีน
• แอลกอฮอล์
• อาหารรสจัด

4. สูบบุหรี่ มีผลต่อการทำงานของหูรูดหลอดอาหาร

5. ความเครียดและการนอนหลับไม่ดี งานวิจัยพบว่าความเครียดสามารถทำให้อาการ GERD รุนแรงขึ้นได้

อาการอันตรายที่ควรพบแพทย์ทันที

แม้ GERD ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่หากมีอาการต่อไปนี้ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม

• กลืนติด
• กลืนเจ็บ
• น้ำหนักลดผิดปกติ
• อาเจียนเป็นเลือด
• ถ่ายดำ
• ซีด
• เจ็บหน้าอกผิดปกติ

อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกโรคที่รุนแรงกว่ากรดไหลย้อนทั่วไป

การวินิจฉัย GERD

ในผู้ป่วยที่มีอาการชัดเจน แพทย์อาจเริ่มจากการซักประวัติและทดลองรักษา แต่ในบางกรณี อาจต้องตรวจเพิ่มเติม เช่น การส่องกล้องทางเดินอาหาร (Gastroscopy) เพื่อดู

• หลอดอาหารอักเสบ
• แผล
• ภาวะแทรกซ้อน
• Barrett’s esophagus

แนวทางรักษา GERD

1. ปรับพฤติกรรม ถือเป็นหัวใจสำคัญของการรักษา แนวทางทางการแพทย์แนะนำ

• ลดน้ำหนักหากน้ำหนักเกิน
• หลีกเลี่ยงอาหารมื้อดึก
• ไม่นอนหลังอาหารทันที
• ยกหัวเตียงเวลานอน
• ลดอาหารไขมันสูง
• ลดแอลกอฮอล์และคาเฟอีน
• งดสูบบุหรี่

2. ยาลดกรด ยาหลักคือกลุ่ม Proton Pump Inhibitors (PPI) เช่น

• Omeprazole
• Esomeprazole
• Pantoprazole

ยากลุ่มนี้ช่วยลดการสร้างกรดและลดการอักเสบของหลอดอาหาร

3. การรักษาด้วยการส่องกล้องหรือผ่าตัด ใช้ในบางกรณี เช่น

• อาการรุนแรง
• ไม่ตอบสนองต่อยา
• มีภาวะแทรกซ้อน
• ต้องใช้ยาระยะยาว

GERD หรือโรคกรดไหลย้อน

เป็นโรคที่พบได้บ่อยและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นในปัจจุบัน อาการสำคัญ ได้แก่ แสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว จุกคอ และไอเรื้อรัง โดยมีปัจจัยเสี่ยงสำคัญ เช่น โรคอ้วน การรับประทานอาหารมื้อดึก ความเครียด และการนอนหลังอาหารทันที

แม้ส่วนใหญ่ไม่อันตราย แต่หากมีอาการเรื้อรังหรือมีสัญญาณอันตราย ควรพบแพทย์เพื่อประเมินเพิ่มเติม เพราะการรักษาตั้งแต่ระยะต้นจะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนในระยะยาวได้