Carpal Tunnel Syndrome: ภาวะเส้นประสาทมีเดียนถูกกดทับบริเวณข้อมือ

Carpal Tunnel Syndrome: ภาวะเส้นประสาทมีเดียนถูกกดทับบริเวณข้อมือ

Carpal Tunnel Syndrome (CTS) เป็นภาวะเส้นประสาทถูกกดทับ (entrapment neuropathy) ที่พบบ่อยที่สุดในบริเวณแขนส่วนบน โดยเกิดจากการกดทับของเส้นประสาทมีเดียน (median nerve) ภายในช่อง carpal tunnel ซึ่งอยู่บริเวณข้อมือ ภาวะนี้ส่งผลให้เกิดอาการชา ปวด และอ่อนแรงของมือ ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตและประสิทธิภาพในการทำงานอย่างมีนัยสำคัญ

จากข้อมูลทางระบาดวิทยาพบว่า CTS พบได้บ่อยในประชากรวัยทำงาน โดยเฉพาะในเพศหญิงและผู้ที่มีการใช้มือซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน

กายวิภาคและพยาธิสรีรวิทยา

Carpal tunnel เป็นช่องแคบที่ประกอบด้วยกระดูก carpal ด้านล่าง และ transverse carpal ligament ด้านบน ภายในช่องนี้ประกอบด้วยเส้นประสาท median nerve และเส้นเอ็น flexor tendons จำนวน 9 เส้น

พยาธิสรีรวิทยาของ CTS เกิดจากการเพิ่มความดันภายใน carpal tunnel ซึ่งนำไปสู่

1. การลดลงของการไหลเวียนเลือดไปยังเส้นประสาท (nerve ischemia)

2. การเสื่อมของปลอกไมอีลิน (demyelination)

3. ความผิดปกติของการนำกระแสประสาท

กระบวนการดังกล่าวส่งผลให้เกิดอาการทางคลินิกของโรค และหากปล่อยไว้นานอาจเกิดการเสื่อมถาวรของเส้นประสาทได้

ปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยที่สัมพันธ์กับการเกิด CTS ได้แก่

1. การใช้ข้อมือซ้ำ ๆ (repetitive wrist motion)

2. เพศหญิง

3. อายุช่วง 40–60 ปี

4. โรคประจำตัว เช่น

- เบาหวาน

- ภาวะไทรอยด์ต่ำ

- โรคอ้วน

5. ภาวะตั้งครรภ์

6. อาชีพที่ต้องใช้แรงมือหรือเครื่องมือสั่นสะเทือน

อาการและอาการแสดงทางคลินิก

อาการที่พบบ่อย ได้แก่

อาการชา หรือรู้สึกเสียวซ่า (paresthesia) บริเวณ

นิ้วหัวแม่มือ

นิ้วชี้

นิ้วกลาง

ครึ่งหนึ่งของนิ้วนางด้าน radial

อาการปวด โดยเฉพาะเวลากลางคืน อาการอ่อนแรงของมือ

ในระยะรุนแรง อาจพบ

- กล้ามเนื้อ thenar ฝ่อลีบ

- การหยิบจับสิ่งของลดลง

การวินิจฉัย

การวินิจฉัย CTS อาศัยทั้งข้อมูลทางคลินิกและการตรวจเพิ่มเติม

1. การตรวจร่างกาย

Phalen’s test

Tinel’s sign

2. การตรวจทางไฟฟ้า (Electrodiagnostic study)

ถือเป็นมาตรฐานสำคัญในการยืนยันการวินิจฉัย โดยช่วยประเมินความรุนแรงของโรค

3. การตรวจทางภาพ

Ultrasound

MRI (ในกรณีจำเป็น)

แนวทางการรักษา

1. การรักษาแบบไม่ผ่าตัด (Conservative treatment)

เหมาะสำหรับผู้ป่วยระยะเริ่มต้นหรืออาการไม่รุนแรง

การใส่ wrist splint โดยเฉพาะช่วงกลางคืน

ยาต้านการอักเสบ (NSAIDs)

การฉีด corticosteroid

กายภาพบำบัด

2. การรักษาด้วยการผ่าตัด

ในกรณีที่อาการรุนแรงหรือไม่ตอบสนองต่อการรักษาแบบอนุรักษ์

การผ่าตัดคลายเอ็น (carpal tunnel release) เป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพสูงและเป็นมาตรฐานในการรักษาระยะรุนแรง

พยากรณ์โรค

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มีการตอบสนองต่อการรักษาได้ดี โดยเฉพาะเมื่อได้รับการวินิจฉัยและรักษาในระยะเริ่มต้น อย่างไรก็ตาม หากปล่อยไว้นานอาจเกิดความเสียหายของเส้นประสาทแบบถาวรได้

Carpal Tunnel Syndrome เป็นภาวะที่พบได้บ่อยและมีผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตอย่างชัดเจน การเข้าใจกลไกของโรค การวินิจฉัยที่แม่นยำ และการเลือกแนวทางการรักษาที่เหมาะสม จะช่วยลดภาวะแทรกซ้อนและเพิ่มประสิทธิภาพในการฟื้นตัวของผู้ป่วยได้อย่างมีนัยสำคัญ