ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) : แนวทางการรักษาในปัจจุบัน

ไข้หวัดใหญ่ (Influenza) เป็นโรคติดเชื้อไวรัสทางเดินหายใจที่อาจทำให้เกิดอาการรุนแรงและภาวะแทรกซ้อนได้ โดยเฉพาะใน ผู้สูงอายุ เด็กเล็ก หญิงตั้งครรภ์ และผู้ป่วยโรคเรื้อรัง เป้าหมายของการรักษาคือช่วยลดความรุนแรงของโรค ลดภาวะแทรกซ้อน และลดการแพร่กระจายของเชื้อ.

1. การรักษาตามอาการ Supportive Care

ผู้ป่วยที่มีอาการไม่รุนแรงส่วนใหญ่สามารถพักรักษาตัวที่บ้านได้ โดยควร

• พักผ่อนให้เพียงพอ
• ดื่มน้ำมากพอเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ
• ใช้ยาลดไข้ เช่น Paracetamol
• หลีกเลี่ยง Aspirin ในเด็กและวัยรุ่น
• แยกตัวจากผู้อื่นเพื่อลดการแพร่เชื้อ

ผู้ป่วยส่วนใหญ่มักดีขึ้นภายในประมาณ 5–7 วัน แต่อาการไอหรืออ่อนเพลียอาจคงอยู่นานหลายสัปดาห์.

2. การใช้ยาต้านไวรัส Antiviral Therapy

ยาต้านไวรัสมีประสิทธิภาพดีที่สุดเมื่อเริ่มใช้ ภายใน 48 ชั่วโมงแรกหลังเริ่มมีอาการ โดยยาที่กล่าวถึงมีหลายชนิด.

Oseltamivir (Tamiflu®)

• เป็นยาที่ใช้แพร่หลายในประเทศไทย มีส่วนช่วย
• ลดระยะเวลาป่วยประมาณ 1–2 วัน
• ลดความเสี่ยงของภาวะแทรกซ้อน เช่น ปอดอักเสบ
• สามารถใช้ได้ในเด็ก ผู้ใหญ่ และหญิงตั้งครรภ์ตามการประเมินของแพทย์

แนวทางที่ระบุคือโดยทั่วไป รับประทานวันละ 2 ครั้ง เป็นเวลา 5 วัน.

Zanamivir

เป็น ยาสูดเข้าทางเดินหายใจ ใช้ในผู้ป่วยบางราย แต่ควรหลีกเลี่ยงหรือใช้ด้วยความระมัดระวังในผู้ที่มี โรคหอบหืดหรือ COPD ที่ควบคุมอาการได้ไม่ดี.

Peramivir เป็น ยาต้านไวรัสชนิดฉีดเข้าหลอดเลือดดำ อาจใช้ในผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงหรือไม่สามารถรับประทานยาได้.

Baloxavir Marboxil เป็นยาต้านไวรัสอีกชนิดหนึ่ง จุดเด่นคือ

• รับประทานเพียงครั้งเดียว
• ช่วยลดปริมาณไวรัสในร่างกายได้รวดเร็ว
• มีประสิทธิภาพใกล้เคียง Oseltamivir ในผู้ป่วยทั่วไปตามข้อมูลที่กล่าวถึง.

ใครบ้างควรได้รับการพิจารณายาต้านไวรัส?

กลุ่มที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่

• ผู้ป่วยที่ต้องนอนโรงพยาบาล
• ผู้ที่มีอาการรุนแรง
• ผู้สูงอายุ ≥ 65 ปี
• เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี
• หญิงตั้งครรภ์
• ผู้ป่วยโรคหัวใจ
• ผู้ป่วยโรคปอดเรื้อรัง
• ผู้ป่วยเบาหวาน
• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
• ผู้ป่วยมะเร็งหรือมีภูมิคุ้มกันบกพร่อง

แม้มาพบแพทย์ หลัง 48 ชั่วโมง แพทย์ยังอาจพิจารณาให้ยาต้านไวรัสได้ หากเป็นผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงหรือมีอาการรุนแรง.

ยาปฏิชีวนะใช้รักษาไข้หวัดใหญ่ได้หรือไม่?

ไม่ได้ หากเป็นการติดเชื้อไวรัสไข้หวัดใหญ่เพียงอย่างเดียว

ยาปฏิชีวนะออกฤทธิ์ต่อเชื้อแบคทีเรีย ไม่สามารถรักษาไวรัส Influenza ได้ แพทย์จะพิจารณาใช้เมื่อสงสัยว่ามี การติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน เช่น

• ปอดอักเสบจากแบคทีเรีย
• ไซนัสอักเสบ
• หูชั้นกลางอักเสบ.

เมื่อไรอาจต้องรักษาในโรงพยาบาล?

ผู้ป่วยที่มีอาการรุนแรงหรือเกิดภาวะแทรกซ้อนอาจจำเป็นต้องเข้ารักษาในโรงพยาบาล และอาจได้รับการดูแล เช่น

• ให้ออกซิเจน
• ให้สารน้ำทางหลอดเลือดดำ
• ให้ยาต้านไวรัสตามความเหมาะสม
• รักษาภาวะปอดอักเสบ
• ใช้เครื่องช่วยหายใจ หากเกิดภาวะหายใจล้มเหลว.

การป้องกันยังสำคัญที่สุด

แม้ยาต้านไวรัสจะช่วยลดความรุนแรงของโรคได้ แต่การป้องกันยังมีความสำคัญ ได้แก่

• ฉีดวัคซีนไข้หวัดใหญ่ทุกปี
• ล้างมืออย่างสม่ำเสมอ
• สวมหน้ากากเมื่อมีอาการป่วย
• หลีกเลี่ยงการใกล้ชิดผู้ป่วย

การฉีดวัคซีนช่วยลดความเสี่ยงของการเข้ารักษาในโรงพยาบาลและผลลัพธ์รุนแรงจากไข้หวัดใหญ่ โดยเฉพาะในกลุ่มเสี่ยง.

สรุปจำง่าย

อาการไม่รุนแรง

• → พักผ่อน + ดื่มน้ำ + ลดไข้ + ลดการแพร่เชื้อ

เริ่มยาต้านไวรัสภายใน 48 ชั่วโมง

• → โดยทั่วไปให้ประโยชน์สูงที่สุด

กลุ่มเสี่ยงหรืออาการรุนแรง

• → แม้เกิน 48 ชั่วโมง แพทย์ยังอาจพิจารณายาต้านไวรัส

ไข้หวัดใหญ่เป็นไวรัส

• → ไม่ใช้ยาปฏิชีวนะ เว้นแต่มีการติดเชื้อแบคทีเรียแทรกซ้อน

และการป้องกันที่สำคัญคือ รับวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปี เพื่อลดโอกาสเกิดโรครุนแรงและภาวะแทรกซ้อน.