อัปเดตแนวทางดูแลไขมันในเลือดปี 2026 ทำไมแพทย์ไม่ได้ดูแค่คอเลสเตอรอลรวมอีกต่อไป

อัปเดตแนวทางดูแลไขมันในเลือดปี 2026
ทำไมแพทย์ไม่ได้ดูแค่คอเลสเตอรอลรวมอีกต่อไป

โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นปัญหาสุขภาพสำคัญ และหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่สามารถป้องกันและรักษาได้คือ ภาวะไขมันในเลือดสูง ปัจจุบันการประเมินความเสี่ยงไม่ได้พิจารณาเพียง Total Cholesterol แต่ดูชนิดของไขมัน ระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล และโรคร่วมประกอบกัน โดยให้ความสำคัญกับการกำหนด เป้าหมาย LDL-C ตามระดับความเสี่ยง มากขึ้น

การตรวจ Lipid Profile มีอะไรบ้าง?

การตรวจไขมันในเลือดโดยทั่วไปประกอบด้วย

• Total Cholesterol (TC) — คอเลสเตอรอลรวมในกระแสเลือด
• LDL Cholesterol (LDL-C) — มักเรียกว่า “ไขมันไม่ดี” มีบทบาทสำคัญต่อการเกิดหลอดเลือดแดงแข็ง
• HDL Cholesterol (HDL-C) — ช่วยนำคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับ
• Triglyceride (TG) — ไขมันที่สัมพันธ์กับพลังงานส่วนเกิน โดยเฉพาะจากแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์

ทำไม LDL-C จึงสำคัญ?

เมื่อ LDL-C สะสมในผนังหลอดเลือดเป็นเวลานาน สามารถก่อให้เกิด Atherosclerotic Plaque หรือคราบไขมันในหลอดเลือด ทำให้หลอดเลือดตีบหรืออุดตัน และสัมพันธ์กับโรคต่าง ๆ เช่น

• กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ
• โรคหลอดเลือดสมอง
• โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย

แนวคิดสำคัญคือ การลด LDL-C ให้เหมาะสมกับระดับความเสี่ยงของผู้ป่วย สามารถช่วยลดความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดได้

เป้าหมาย LDL-C ตามระดับความเสี่ยง

• ระดับความเสี่ยง เป้าหมาย LDL-C
• ความเสี่ยงต่ำถึงปานกลาง < 100 mg/dL
• ความเสี่ยงสูง < 70 mg/dL
• ความเสี่ยงสูงมาก หรือมีโรคหัวใจและหลอดเลือดแล้ว < 55 mg/dL

หน้าเว็บช่วงตารางแสดงเครื่องหมาย > แต่ข้อความถัดมาและส่วนสรุประบุว่าเป้าหมายคือ “ต่ำกว่า” 70 และ 55 mg/dL จึงจัดตารางด้านบนเป็น < ให้สอดคล้องกับเนื้อหาในหน้าเดียวกันครับ

ใครบ้างที่ควรมี LDL-C ต่ำกว่า 70 mg/dL?

กลุ่มที่มีความเสี่ยงสูง เช่น

• ผู้ป่วยเบาหวานที่มีปัจจัยเสี่ยงร่วม
• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
• ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงร่วมกับปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง
• ผู้ที่ได้รับการประเมินว่ามีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูง

ใครบ้างที่ควรมี LDL-C ต่ำกว่า 55 mg/dL?

กลุ่มความเสี่ยงสูงมาก เช่น ผู้ที่

• เคยกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• เคยใส่ขดลวดหัวใจ
• เคยผ่าตัดบายพาสหลอดเลือดหัวใจ
• เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองจากหลอดเลือดตีบ
• มีโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย
• LDL-C ไม่สูงมาก ก็ยังเสี่ยงโรคหัวใจได้

การประเมินไม่ได้พิจารณา LDL-C เพียงอย่างเดียว เพราะยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่นร่วมด้วย เช่น

• เบาหวาน
• ความดันโลหิตสูง
• สูบบุหรี่
• โรคไตเรื้อรัง
• ประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
• ภาวะอ้วนลงพุง
• การอักเสบเรื้อรัง

การตรวจเพิ่มเติมที่อาจใช้ประเมินความเสี่ยง

ในบางรายอาจพิจารณาการตรวจเพิ่มเติม ได้แก่

• ApoB — ใช้สะท้อนจำนวนอนุภาคไขมันที่สามารถก่อโรคหลอดเลือด
• Lipoprotein(a) หรือ Lp(a) — เป็นปัจจัยเสี่ยงที่เกี่ยวข้องกับพันธุกรรมและโรคหัวใจและหลอดเลือด
• Non-HDL Cholesterol — สะท้อนไขมันกลุ่มที่สามารถมีส่วนทำให้เกิดหลอดเลือดแดงแข็ง
• Triglyceride สูง ต้องระวังอะไร?
• Triglyceride สูงพบได้บ่อยในผู้ที่
• รับประทานอาหารหวานมาก
• เป็นเบาหวาน
• มีภาวะดื้อต่ออินซูลิน
• มีไขมันพอกตับ
• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

เกณฑ์ที่หน้าเว็บนำเสนอ ได้แก่

ระดับ Triglyceride

ปกติ < 150 mg/dL

สูง 200–499 mg/dL

สูงมาก ≥ 500 mg/dL

เมื่อ Triglyceride สูงมากตั้งแต่ 500 mg/dL ขึ้นไป ความเสี่ยงต่อภาวะตับอ่อนอักเสบเฉียบพลันจะเพิ่มขึ้น

HDL-C ควรอยู่เท่าไร?

เกณฑ์ทั่วไปที่หน้าเว็บใช้คือ

ผู้ชาย > 40 mg/dL

ผู้หญิง > 50 mg/dL

อย่างไรก็ตาม แนวทางการรักษาไม่ได้มุ่งเพิ่ม HDL-C ด้วยยาเป็นหลัก แต่เน้นการควบคุม LDL-C เนื่องจากมีหลักฐานสนับสนุนชัดเจนกว่าในการลดเหตุการณ์โรคหัวใจและหลอดเลือด

การดูแลไขมันในเลือด

แนวทางพื้นฐานประกอบด้วย

• ลดอาหารทอดและไขมันอิ่มตัว
• ลดอาหารแปรรูป
• ลดเครื่องดื่มหวาน
• เพิ่มผัก ผลไม้ และธัญพืชไม่ขัดสี
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อยประมาณ 150 นาทีต่อสัปดาห์
• ควบคุมน้ำหนัก โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะอ้วนลงพุง
• งดสูบบุหรี่
• รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์

ในผู้ที่มีความเสี่ยงสูง แพทย์อาจพิจารณายาลดไขมัน เช่น Statins, Ezetimibe, PCSK9 inhibitors หรือ Inclisiran เพื่อให้ LDL-C ลดลงถึงเป้าหมายตามความเหมาะสมของแต่ละราย

ใครบ้างควรตรวจไขมันในเลือด?

กลุ่มที่ควรให้ความสำคัญ ได้แก่

ผู้ที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป

ผู้ป่วยเบาหวาน

ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง

ผู้ที่มีโรคอ้วนหรืออ้วนลงพุง

ผู้สูบบุหรี่

ผู้ที่มีประวัติโรคหัวใจในครอบครัว

ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง

ผู้ที่ไม่เคยตรวจสุขภาพมาก่อน

สรุป

การดูแลไขมันในเลือดไม่ได้ดูเพียง คอเลสเตอรอลรวม แต่ต้องประเมิน LDL-C, HDL-C, Triglyceride รวมถึงปัจจัยเสี่ยงและโรคร่วมของแต่ละคน

แนวคิดสำคัญจำง่าย ๆ คือ

• ความเสี่ยงทั่วไป → LDL-C < 100 mg/dL
• ความเสี่ยงสูง → LDL-C < 70 mg/dL
• ความเสี่ยงสูงมาก/มีโรคหัวใจและหลอดเลือดแล้ว → LDL-C < 55 mg/dL

การตรวจไขมันอย่างสม่ำเสมอ การปรับพฤติกรรม และการรักษาตามการประเมินของแพทย์เป็นองค์ประกอบสำคัญในการลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดในระยะยาว