อัปเดตแนวทางดูแลไขมันในเลือดปี 2026 ทำไมแพทย์ไม่ได้ดูแค่คอเลสเตอรอลรวมอีกต่อไป

อัปเดตแนวทางดูแลไขมันในเลือดปี 2026 ทำไมแพทย์ไม่ได้ดูแค่คอเลสเตอรอลรวมอีกต่อไป

โรคหัวใจและหลอดเลือดเป็นสาเหตุการเสียชีวิตอันดับต้น ๆ ของโลก และหนึ่งในปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่สามารถป้องกันและรักษาได้คือ "ภาวะไขมันในเลือดสูง"

ในอดีตหลายคนมักให้ความสำคัญกับค่า "คอเลสเตอรอลรวม" (Total Cholesterol) เพียงอย่างเดียว แต่แนวทางเวชปฏิบัติสมัยใหม่พบว่าความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดขึ้นอยู่กับชนิดของไขมัน ระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล และโรคร่วมต่าง ๆ มากกว่าการดูตัวเลขเพียงค่าเดียว

แนวทางการดูแลไขมันในเลือดของสมาคมโรคหัวใจสหรัฐอเมริกา (ACC/AHA 2026) จึงให้ความสำคัญกับการกำหนด "เป้าหมาย LDL-C ตามระดับความเสี่ยง" เพื่อป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือดได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น

ไขมันในเลือดมีอะไรบ้าง

การตรวจ Lipid Profile ประกอบด้วย

1.Total Cholesterol (TC) คอเลสเตอรอลรวมทั้งหมดในกระแสเลือด

2. LDL Cholesterol (LDL-C) หรือ "ไขมันไม่ดี" เป็นไขมันที่มีบทบาทสำคัญในการเกิดหลอดเลือดแดงแข็งและโรคหัวใจ

3. HDL Cholesterol (HDL-C) หรือ "ไขมันดี" ช่วยนำคอเลสเตอรอลส่วนเกินกลับไปกำจัดที่ตับ

4. Triglyceride (TG) ไขมันสะสมที่เกิดจากพลังงานส่วนเกิน โดยเฉพาะจากแป้ง น้ำตาล และแอลกอฮอล์

ทำไม LDL-C จึงสำคัญที่สุด

ปัจจุบันมีหลักฐานทางการแพทย์จำนวนมากยืนยันว่า LDL-C เป็นสาเหตุสำคัญของโรคหลอดเลือดแดงแข็ง เมื่อ LDL-C สะสมในผนังหลอดเลือดเป็นเวลานาน จะเกิดคราบไขมัน (Atherosclerotic Plaque) ทำให้หลอดเลือดตีบแคบและอาจอุดตันในที่สุด ผลที่ตามมา ได้แก่

• กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ
• โรคหลอดเลือดสมอง
• โรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย

แนวคิดสำคัญในปัจจุบันคือ "ยิ่งลด LDL-C ได้มากและปลอดภัย ความเสี่ยงโรคหัวใจยิ่งลดลง"

เป้าหมาย LDL-C ตามระดับความเสี่ยง

แนวทาง ACC/AHA ปี 2026 กลับมาเน้นการกำหนดเป้าหมาย LDL-C อย่างชัดเจน โดยแบ่งตามระดับความเสี่ยงของแต่ละบุคคล

ใครอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูง

กลุ่มที่ควรมี LDL-C ต่ำกว่า 70 mg/dL ได้แก่

• ผู้ป่วยเบาหวานที่มีปัจจัยเสี่ยงร่วม
• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
• ผู้ที่มีความดันโลหิตสูงร่วมกับปัจจัยเสี่ยงหลายอย่าง
• ผู้ที่มีความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือดสูงจากการประเมินโดยแพทย์

ใครอยู่ในกลุ่มความเสี่ยงสูงมาก

กลุ่มที่ควรมี LDL-C ต่ำกว่า 55 mg/dL ได้แก่

• ผู้ที่เคยกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด
• ผู้ที่เคยใส่ขดลวดหัวใจ
• ผู้ที่เคยผ่าตัดบายพาสหลอดเลือดหัวใจ
• ผู้ที่เคยเป็นโรคหลอดเลือดสมองจากหลอดเลือดตีบ
• ผู้ที่มีโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย

ผู้ป่วยกลุ่มนี้มีความเสี่ยงเกิดเหตุการณ์ซ้ำสูงกว่าประชากรทั่วไปหลายเท่า

ทำไมค่า LDL-C ปกติ แต่ยังเป็นโรคหัวใจได้

หลายคนมีค่า LDL-C ไม่สูงมาก แต่ยังเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ เนื่องจากยังมีปัจจัยเสี่ยงอื่นที่ส่งผลต่อการเกิดโรค ได้แก่

• เบาหวาน
• ความดันโลหิตสูง
• การสูบบุหรี่
• โรคไตเรื้อรัง
• ประวัติครอบครัวเป็นโรคหัวใจ
• ภาวะอ้วนลงพุง
• การอักเสบเรื้อรัง

นอกจากนี้ ปัจจุบันยังมีการตรวจเพิ่มเติม เช่น

1. ApoB เป็นตัวแทนจำนวนอนุภาคไขมันที่ก่อโรคหลอดเลือด

2. Lipoprotein(a) หรือ Lp(a) เป็นปัจจัยเสี่ยงทางพันธุกรรมที่สัมพันธ์กับโรคหัวใจและหลอดเลือด

3. Non-HDL Cholesterol สะท้อนไขมันทุกชนิดที่สามารถก่อให้เกิดหลอดเลือดแดงแข็งได้

Triglyceride สูง อันตรายหรือไม่

Triglyceride สูงพบได้บ่อยในผู้ที่

• รับประทานอาหารหวานมาก
• เป็นเบาหวาน
• มีภาวะดื้อต่ออินซูลิน
• มีไขมันพอกตับ
• ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ

ค่า Triglyceride

หากสูงมากกว่า 500 mg/dL อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะตับอ่อนอักเสบเฉียบพลัน

HDL-C ยิ่งสูงยิ่งดีจริงหรือไม่

HDL-C เป็นไขมันที่ช่วยนำคอเลสเตอรอลกลับไปกำจัดที่ตับ โดยทั่วไป

• ผู้ชายควรมี HDL-C มากกว่า 40 mg/dL
• ผู้หญิงควรมี HDL-C มากกว่า 50 mg/dL

อย่างไรก็ตาม ปัจจุบันการรักษาไม่ได้มุ่งเน้นการเพิ่ม HDL-C ด้วยยา แต่ให้ความสำคัญกับการลด LDL-C เป็นหลัก เนื่องจากมีหลักฐานชัดเจนว่าสามารถลดอัตราการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดได้จริง

วิธีลดไขมันในเลือดตามแนวทางปัจจุบัน

ปรับพฤติกรรมการรับประทานอาหาร

• ลดอาหารทอด
• ลดไขมันอิ่มตัว
• ลดอาหารแปรรูป
• ลดเครื่องดื่มหวาน
• เพิ่มผักและผลไม้
• เพิ่มธัญพืชไม่ขัดสี
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ อย่างน้อย 150 นาทีต่อสัปดาห์
• ควบคุมน้ำหนัก โดยเฉพาะผู้ที่มีภาวะอ้วนลงพุง
• งดสูบบุหรี่ ช่วยลดความเสี่ยงโรคหัวใจได้อย่างมีนัยสำคัญ
• รับประทานยาตามคำแนะนำของแพทย์

• Statins
• Ezetimibe
• PCSK9 inhibitors
• Inclisiran

เพื่อให้บรรลุเป้าหมาย LDL-C ตามแนวทางการรักษา

ใครบ้างควรตรวจไขมันในเลือด

• ผู้ที่มีอายุ 20 ปีขึ้นไป
• ผู้ป่วยเบาหวาน
• ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง
• ผู้ที่มีโรคอ้วนหรืออ้วนลงพุง
• ผู้สูบบุหรี่
• ผู้ที่มีประวัติโรคหัวใจในครอบครัว
• ผู้ป่วยโรคไตเรื้อรัง
• ผู้ที่ไม่เคยตรวจสุขภาพมาก่อน

แนวทางดูแลไขมันในเลือดปี 2026

ให้ความสำคัญกับการประเมินความเสี่ยงของแต่ละบุคคลและการกำหนดเป้าหมาย LDL-C ที่เหมาะสม โดยผู้ที่มีความเสี่ยงสูงควรควบคุม LDL-C ให้ต่ำกว่า 70 mg/dL และผู้ที่มีโรคหัวใจหรือหลอดเลือดแล้วควรควบคุมให้ต่ำกว่า 55 mg/dL

การตรวจไขมันในเลือดอย่างสม่ำเสมอ ร่วมกับการปรับพฤติกรรมและการรักษาตามคำแนะนำของแพทย์ สามารถลดความเสี่ยงโรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรได้อย่างมีประสิทธิภาพ